Thọ Mia Gia Lễ là của nước ta hay Trung Quốc

Thọ Mia Gia Lễ là của nước ta hay Trung Quốc

028.3813 0510

info@ngochoasen.com

Menu
Thọ Mia Gia Lễ là của nước ta hay Trung Quốc

"Thọ mai gia lễ" là gia lễ nước ta, có dựa theo Chu Công gia lễ tức gia lễ thời xưa của Trung Quốc nhưng không rập khuôn theo Tầu. Mặc dầu gia lễ từ triều Lê đến nay có nhiều chỗ đã lỗi thời nhưng khi đã trở thành luật tục, ăn sâu, bén rễ trong nhân dân, nên đến nay trong Nam ngoài Bắc vẫn còn phổ biến áp dụng, nhất là tang lễ.

Sách Thọ Mai Gia Lễ -壽梅家禮- là của Tiến sĩ Hồ Sĩ Tân (1690 – 1760) viết. Tên hiệu của ông là Thọ Mai. Nội dung của Thọ Mai Gia Lễ là những quy định về Lễ nghĩa trong gia đình đối với việc tang chế và cưới xin.
Tư tưởng chủ đạo cuốn sách là của Nho giáo phong kiến. Ngay từ thời tiên Tần, chế độ phong kiến Trung Hoa rất coi trọng lễ nghĩa.

Các bộ sách Tứ thư, Ngũ kinh, quy định rất chặt chẽ mọi mối quan hệ trong xã hội.
Trong Ngũ kinh có hẳn một Kinh Lễ, quy định mọi Lễ nghĩa từ trên xuống dưới, trong gia đình và ngoài xã hội. Ông vua nhà Chu là Chu Văn Vương (còn gọi là Chu Công, cũng là người viết phần Thoán từ của Kinh Dịch) đã viết cuốn “Chu Văn Công Gia Lễ – 周文公家禮”. Sách này được truyền sang nước ta từ rất sớm, khi phong kiến Trung quốc thống trị nước ta.
Quá trình thực hiện, chúng ta đã vận dụng cho hợp với người Việt nam. Người đầu tiên soạn Gia Lễ riêng cho người Việt nam là Thượng thư Hồ Sĩ Dương. Ông người Quỳnh lưu (Nghệ an) đỗ tiến sĩ năm 1652 làm quan đến chức Thượng thư. Cuốn Gia lễ do ông viết có tên là: “Hồ Thượng thư Gia Lễ – 胡上書家禮”. Sau này trên cơ sở cuốn sách trên, tiến sĩ Hồ Sĩ Tân cũng là người Quỳnh lưu, đã san định lại thành “Thọ Mai Gia Lễ -壽梅家禮”
Từ khi ra đời đến nay đã gần 400 năm, cuốn sách luôn được coi là một “cẩm nang” chủ yếu để thực hiện việc Tang. Người đã đọc cũng như người chưa đọc, mỗi khi nói về việc tang đều nhắc đến “Thọ Mai Gia Lễ”. Vậy điều gì làm cho cuốn sách có sức sống mạnh mẽ đến như vậy? Theo chúng tôi có mấy lý do sau:
– Thọ Mai Gia Lễ đã chọn lọc những gì phù hợp với tâm lý, lối sống của người Việt. Thể hiện tính tự chủ của dân tộc, một bản sắc riêng phù hợp với lối sống, phong tục tập quán của người Việt nam.
Sự kết hợp giữa Nho giáo, Phật giáo và Đạo giáo trong tang lễ, đan xen và không loại trừ nhau. Một biểu hiện của Tam giáo đồng nguyên. Điều này ảnh hưởng nhiều trong cuộc sống của chúng ta ngày nay khá đậm nét, như việc chọn ngày, xem giờ, đi chùa lễ phật, cúng ông bà… đều có trong mỗi người, nặng nhẹ mức độ khác nhau. Ngay cả các vị chức sắc bây giờ, từ to đến nhỏ, không ai nói ra nhưng vẫn lặng lẽ làm, hoặc bật đèn xanh cho vợ con làm.
Trong Tang lễ, việc báo hiếu là của Nho giáo, các hình thức gọi hồn, phạt mộc…là của Đạo giáo, cầu siêu quy về chùa…là của Phật giáo. Đây là một hiện tượng khá độc đáo.
– Ý thức hệ phong kiến đã ăn sâu bén rễ trong nếp nghĩ, trở thành một lối sống của người Việt. Trật tự “Quân, Sư, Phụ – Vua – Thầy học – Cha” khá bền vững. Trung với nước, thực chất là trung với vua. Ta vẫn thường nghe: “Trung quân ái quốc ”. Hiếu thuận với Thầy học và cha mẹ là một đạo lý bắt buộc ai cũng phải có.
Trong gia tộc, chữ “Hiếu -孝” là nền tảng của chế độ gia trưởng. Các thành viên phải răm rắp tuân theo ý kiến của tộc trưởng và của người cha. Thực hiện chu đáo trong Tang lễ là việc báo hiếu của con cái. Một tiêu chí để cộng đồng xem xét và đánh giá, nên ai cũng coi trọng.
Đối với đất nước, “Trung Hiếu” là nền tảng tư tưởng của chế độ phong kiến, nhằm củng cố sự tập trung quyền lực vào ngôi chí tôn. Quần thần và thứ dân phải trung quân tuyệt đối. Điều này dẫn đến tình trạng ngu trung là tất yếu “Quân xử thần tử, thần bất tử, bất trung 君史臣死。臣不死不忠!- Vua xử thần chết. Thần không chết. Là không trung!”. Vua muốn giết ai thì nói: “Ta ban cho chén thuốc độc, thanh kiếm hoặc giải lụa !!!”
Thọ Mai Gia Lễ vẫn còn sức sống và tồn tại lâu dài, vì tinh thần cơ bản của nó góp phần duy trì chữ “Hiếu” chữ “Trung” từ trong gia đình đến xã hội.
Với tinh thần gạn đục khơi trong, ta kiên quyết loại bỏ những điều hủ tục, phiền toái không cần thiết. Phương châm là “bình cũ rượu mới” đưa vào Thọ Mai những nội dung của thời đại. Tất cả các bước từ khi có người chết đến khi cải táng, cơ bản là không thay đổi, nhưng hiện đã mang một nội dung mới hoàn toàn. Ví như một cuộc hành lễ, không còn các thủ tục đông xướng tây xướng, không ai đặt linh sàng kết hồn bạch nữa…đưa tang không ai lăn đường, chống gậy cũng đã giảm nhiều…Việc để tang cũng đơn giản đi, chỉ cần một băng đen đeo trên ngực…Hiếu tại tâm chứ đâu phải nằm đất, áo sô xổ gấu, khăn trắng thường xuyên mới là có hiếu.

Tin tức khác

backtop